هفت سین شفابخش!

نوروز یکی از اعیاد باستانی ایران زمین است که پس از گذشت چند هزار سال، هنوز هم آئین مربوط به آن با برنامه های خاصی اجرا می شود. یکی از مراسم زیبای نوروز، تدارک سفره هفت سین در شب عید است که خانواده های ایرانی، خود را ملزم می دانند به هنگام تحویل سال نو در هر ساعتی از شبانه روز که باشد، دور سفره هفت سین نشسته و با تلاوت قرآن کریم برای خود و اطرافیان آرزوی سلامت و موفقیت کرده و از درگاه یکتای بی همتا آرزوی سالی پر از خیر و برکت و شادکامی کنند.

1. .
   سفره هفت سین را معمولاً روی زمین می گسترانند و هفت گیاه که بعضی از آنها به صورت فرآورده است، به عنوان هفت نماد در آن جمع می شود.
   از علت انتخاب این گیاهان در سفره هفت سین و این که چرا تعداد هفت گیاه (یا فرآورده) که حرف نخست اسم آنها با حرف سین شروع می شود چیزی نمی دانیم. اما عقیده عموم بر آن است این گیاهان که علاوه بر مصارف غذایی، مصارف دارویی و شفابخشی نیز دارند، سلامتی، سرسبزی، شفا و شادمانی و خیر و برکت را به همراه می آورند.
2. بررسی این گیاهان از دیدگاه طب سنتی و سایر موادی که در گروه «سین ها» نیستند، اما به گونه ای به سفره هفت سین راه یافته اند و نیز راز و رمز عدد هفت می تواند ما را به حقیقت این رسم کهن نزدیک تر سازد. سبزه، سیب، سرکه، سنجد، سماق، سرکه و سمنو هفت سین سحرآمیز است. همچنین اسفند، سکه، آب و آئینه نیز زینت بخش این سفره پربرکت و زیبا است.
   ● سیب میوه بهشتی!
   سیب یکی از سالم ترین و مفیدترین میوه ها و غنی از آهن است. از این میوه عطاران قدیمی شربت ها و دم کردنی های گوناگونی را برای درمان های مختلف تجویز می کرده اند و مثل معروف «خوردن یک سیب در روز، طبیب را دور می سازد» اشاره به خواص درمانی - پیشگیری این میوه بهشتی دارد. سیب تقویت کننده اعصاب و آرام بخش است.
   انگلیسی ها، چای برگ سیب را که چند تکه میوه هم در آن افزوده می شود برای برطرف کردن سرفه و رفع زکام مفید می دانند. سیب داروی سینه است و در شربت های گیاهی از آن استفاده می شود. از پوست خشک شده سیب، جوشانده هایی تهیه می کنند که آن را برای برطرف ساختن تب و تشنگی، سرفه، گلودرد، دردهای کلیه و... مفید می دانند. مربای سیب، مقوی قلب و معده است.
   در طب سنتی خواص دیگری را نیز برای سیب قائل بودند که عبارتند از درمان بدبویی نفس و دهان، درمان ورم و ضرب دیدگی دور چشم، درمان اسهال و استفراغ های صفراوی، ضعف عمومی، یبوست، کلسترول اضافی خون، اوره، روماتیسم، نقرس، ضعف دستگاه گوارش، زکام، سیاه سرفه، گوش درد، یرقان، تورم ریه و روده، تبخال و پیشگیری از پیری زودرس. سیب داروی مقوی ورزشکاران و کودکان است.
   ▪ مضرات سیب
   سیب کال موجب تب های مختلف، ضعف حافظه، نفخ شکم و درد عضلات می شود. خنثی کننده مضرات سیب، گل قند و دارچین است.
   ● سمنو، غذای بهشتی!
   سمنو را از عصاره جوانه گندم تازه و آرد کامل گندم تهیه می کنند. سمنو، خوشمزه و شیرین است و این در حالی است که به آن هیچ ماده شیرین کننده ای اضافه نمی کنند. علت شیرینی آن ترکیب عصاره جوانه گندم که خود طعم نسبتاً شیرینی دارد با آرد کامل است. مواد و ویتامین های موجود در گندم و جوانه آن، ارزش غذایی و درمان و پیشگیری از بیماری ها را دارد. سمنو دارای ویتامین های A ، E ، K وگروه ویتامین های خانواده B از جمله: B۱ ، B۳ ، B۵ ، B۸ ، B۱۲ و مواد مهم دیگری مانند: فسفر، کرومیوم، سلنیوم، روی، آهن و مس است.
   سمنو، مغذی و انرژی زاست و برای درمان مادران باردار، کودکان و نوجوانان و جوانان ورزشکار (زیبایی اندام) مفید است. سمنو، داروی طول عمر، آرامش اعصاب و شیرافزا است و داروی مفیدی برای شفابخشی در سوءهاضمه، اختلال و سنگ کیسه صفرا، کندی ضربان قلب، پادرد، ریزش مو، لاغری، یبوست، واریس، قندخون و دیابت، رشد قد، بی خوابی، عصبی، ضعف حافظه، هپاتیت و یرقان نوزادی (غذای مادر) و نیز در ترمیم زخم ها، عوارض یائسگی و ...
3. به عنوان غذا و کمک درمانی مفید و مؤثر است.
   ● سیر؛ نوشداروی همه دردها
   خواص طبی سیر، از عهد عتیق شناخته و معرفی شده است. برخی اقوام سیر را مثل نوشدارو و داروی همه دردها می دانستند. سیر، ضدعفونی کننده و میکروب کش قوی است و برای مداوای برونشیت، اسهال و سل مفید است. مصارف درمانی آن، بویژه در بیماری های ریوی: آسم، برونشیت و سیاه سرفه بسیار مشهور است.
4. 
   سیر بهترین درمان کننده ضعف حافظه و فراموشی است. سیر داروی میخچه و زگیل است و برای درد و ناراحتی ناشی از زنبورزدگی به کار می رود. در درمان گل مژه، ناراحتی های دستگاه گوارشی، روماتیسم، ورم ها و ناراحتی قلبی و... کاربرد بسیاری دارد. سیر انگل ها را نابود می سازد و داروی خوب بی خوابی، تب، فلج و رعشه به شمار می آید. سیر باعث رقیق شدن خون و کاهش فشار خون، پایین آمدن قند و چربی خون می شود. در طب سنتی، مصرف سیر را در معالجه تمام بیماری هایی که در اثر بدی جریان خون و فشار خون پیدامی شود، مفید می دانند. مصرف سیر به علت وجود گوگرد فراوان در آن و سایر ترکیبات یک ضد سم و تقویت کننده واقعی است.سیر سیستم ایمنی را فعال می سازد و تعداد سلول های کشنده طبیعی در بدن را که مسئول کنترل سرطان هستند، زیاد می کند.
   مطالعات نشان داده است سیر یک عامل ضدسرطان است و از ایجاد بعضی از ژن های عامل سرطان در شکم، پیشگیری می کند و
5. پوست را تقویت کرده و کلیه ها را گرم نگه می دارد.»
   از این رو سنجد را می توان یک تقویت کننده مؤثر و ضدلاغری دانست، برای کودکانی که وزن نمی گیرند به عنوان یک درمان کمکی مورد استفاده قرارداد. با همه اینها در مصرف سنجد هم، همانند سایر موادخوراکی حدتعادل را باید رعایت کرد.
   ● سماق؛ منبع مهم ویتامین «ث»
   درخت سماق، مانند درخت انار (درختچه) است و دانه های خوشه ای به شکل عدس دارد که به رنگ قهوه ای و قرمز، بسته به آب و هوا، خاک و منطقه رشد دارد. سماق یکی از منابع قوی ویتامین «ث» است و سموم را از بدن می راند.
6. 
   سماق، علاوه بر مصارف غذایی، به عنوان چاشنی و ادویه، مصرف دارویی نیز دارد. طعم ترش سماق، بزاق دهان را افزایش می دهد و به هضم غذا کمک می کند. سماق خاصیت جمع کنندگی دارد. از این رو در درمان اسهال، استفراغ و خونریزی ها بویژه خونریزی لثه ها مفید است. سماق خاصیت آنتی بیوتیکی و ضدعفونی کننده دارد و در اسهال های ناشی از مسمومیت، بسیار مفید است. سماق در درمان بواسیر، ورم ها، زخم های رطوبتی چشم، فساد لثه ها، زخم های آبدار، لک و پیس، سفیدک، کک مک و ورم چشم مفید است.
   ●
7.  
سرکه؛ ضدسرطان
سرکه را از انواع میوه های شیرین تهیه می کنند که معروفترین آنها سرکه سیب و سرکه انگور است. هریک از انواع آن دارای کاربردهای وسیعی در غذا و درمان است. اما آنچه موردنظر ما است و در هفت سین گیاهی وارد می شود، سرکه انگور طبیعی است.
تحقیقات نشان داده است سرکه انگور پس از تخمیر دارای اسیدهای آمینه بیولوژیک می شود. اما در سرکه های صنعتی (که از اسید استیک تهیه می شوند) این ماده مهم و ضروری برای بدن، وجودندارد. سرکه ماده ای است قابض و بسیار خشک کننده، سریع النفوذ و رساننده اثر و قوه داروها به اعضای بدن و نرم کننده و برطرف کننده اخلاط فاسد و غلیظ بویژه بلغم و صفرا است.
سرکه از توسعه زخم های مزمن، باد سرخ، جوش های خارش دار، بواسیر، عقربک جلوگیری می کند.
همچنین سرکه پادزهر خوبی برای نیش حشرات است و به عنوان یک داروی مؤثر در درمان نقرس، آفتاب زدگی، ورم سینه و غدد بناگوش و انواع سردردهایی کاربرد دارد که مربوط به خون و صفرا است و سردردهایی که از بخار حمام ناشی می شود. سرکه داروی خوبی برای گرفتگی بینی، ورم گلو و گلودرد بوده و در مشکلات مربوط به دندان و لثه و بدبویی دهان کاربرد دارد. همچنین در درمان مسمومیت ها، ضربه های زیرچشم، غده ها و ورم های سرد مورداستفاده قرارمی گیرد. سرکه در رژیم های غذایی نمک، گوشت، چاقی، بیماری قند و روماتیسم مورداستفاده قرارمی گیرد.
سرکه زیادکننده ترشح بزاق، هضم کننده غذا، اشتهاآور، صفراآور و قاعده آور است (در مواردی نیز موجب قطع قاعدگی می شود). سرکه احتمال به دنیا آوردن نوزاد دختر را افزایش می دهد و در درمان ورم طحال و کلیه و اختلالات کبدی اثرداشته و داروی بی خوابی و ضعف حافظه، چربی خون و درمان کننده سکسکه (با قند مصرف شود) انگل روده و معده، سنگینی گوش، استسقا و ضدبلغم و عطش شناخته شده است.
▪ موارد منع مصرف سرکه
موارد گفته شده در بالا فقط بخشی از آثار درمانی این داروی شفابخش است. در حالی که مصرف سرکه برای افراد دیگری مانند افراد عصبی و مستعد به آسم و آلرژی منع شده است .
افراد مسن هم بهتر است کمتر سرکه استفاده کنند . همچنین زیاده روی در مصرف سرکه برای ورم پروستات، ورم کلیه، اختلالات قاعدگی و کبد مناسب نیست.
مصرف سرکه برای بواسیر، تصلب شرائین، تاری دید، روماتیسم، فلج، ورم معده و روده و مشکلات گوارشی، سردرد، سرماخوردگی، امراض ریوی، سنگ کیسه صفرا، نازایی، یبوست و سل بویژه در بیماری های خونی با مشکلات انعقادی (هموفیلی) و نیز افراد لاغر توصیه نمی شود و جداً باید از مصرف آن پرهیزکرد.




دکتر معصومه رفیعی مرند
روانشناس بالینی و پژوهشگر


روزنامه ایرانDNA را از تخریب توسط سایر ژن های سرطانی محفوظ نگاه می دارد و سلول های کبد و مغز را محافظت می کند. بهترین و مؤثرترین نوع مصرف سیر، استفاده از سیر تازه و خام به صورت له شده است.
▪ موارد منع مصرف سیر
افراد معتاد و مبتلا به یبوست و افرادی که معتاد نیستند اما یبوست دارند، باید از خوردن سیر خودداری کنند. همچنین افرادی که قادر به هضم غذا نیستند و آنهایی که به ورم چرکی کلیه مبتلایند نیز باید از خوردن سیر بپرهیزند. مادران شیرده نیز به علت این که بوی سیر به شیر مادر نیز سرایت می کند و موجب آزار شیرخوار می شود، از خوردن سیر خودداری کنند.
● سنجد؛ میوه فراموش شده
درخت سنجد در نواحی سرد و معتدل رشد می کند. میوه آن شیرین و گس است. طبیعت آن سرد و خشک و یبوست آور است.جوشانده برگ درخت سنجد خاصیت جمع کننده و ضداسهال دارد. سنجد بهترین دارو برای درمان اسهال کودکان است.
سنجد از نظر غذایی، کم کالری و برای اطفال سازگار و مقوی معده و مانع از آثار صفرا است. طب گیاهی درباره خواص درمانی سنجد می گوید: سنجد از ریخته شدن باد نزله به درون بینی پیشگیری می کند. مصرف سنجد برای درمان و جلوگیری از عوارضی مثل «قی» اسهال صفراوی، زخم روده، سرفه های حاد گرم، سردرد و اثر رطوبت نافع است.امام باقر (ع) فرموده است: «میوه سنجد گوشت بر استخوان می رویاند و انسان را فربه می سازد.